Johannes Vermeer - Dziewczyna z perłą

Johannes Vermeer  -  Dziewczyna z perłą

CHMURKA I WICHEREK

...życie tutaj jest także fikcją, choć nie zawsze...

Down with the fascists Trump and Netanyahu!

18 listopada 2026

HOMER - ILIADA - KSIĘGA IX (28)

 

KSIĘGA IX

Tak czuwali Trojanie, gdy na Greków padła

Zimnego strachu siostra, Ucieczka wybladła:

Ranne bólem, najstarsze umysły się chwieją.

Jak gdy nagle z Zefirem⁵⁸¹ Boreasz⁵⁸² zawieją

Burząc ocean od ryb mnogich zamieszkany,

Na bałwanach się czarne podnoszą bałwany

Zielsko i pianę miecąc⁵⁸³ morskiego łożyska:

Tak strach w Achajów⁵⁸⁴ piersiach drżącym sercem ciska.

Obchodzi Agamemnon⁵⁸⁵, cały w smutku, w trwodze,

I woźnym rozkazuje zwołać pierwsze wodze,

Lecz razem głos miarkować. Jego wspólna strata

Najmocniej boli, jego najwięcej przygniata.

Usiadły wodze, troski na wszystkich wyryte.

Powstał król Agamemnon, łzy lejąc obfite

Jak zdrój⁵⁸⁶, który spod skały bystrym nurtem ciecze,

I gęstym przerywane jękiem słowa rzecze: [...]

--------------------------------------------------------------------------

⁵⁸¹zefir — łagodny wiatr południowy (lub w mit. gr. bóg tego wiatru).

⁵⁸²Boreasz (mit. gr.) — bóg wiatru północnego.

⁵⁸³mieść (daw.) — miotać, rozsiewać.

⁵⁸⁴Achajowie — Grecy.

⁵⁸⁵Agamemnon — syn Atreusa, króla Myken, wódz greckiej wyprawy przeciw Troi, brat Menelaosa, którego żona, Helena, została porwana przez Trojan, co dało początek wojnie.

⁵⁸⁶zdrój — źródło.

---------------------------------------------------------------------------

[…] — «Przyjaciele, wodzowie, plemię wojny boga!

W ciężką mnie trudność wprawia Zeusa moc sroga:

Bo, nielitosny, przedtem dał mi obietnicę,

Że nie wrócę, aż Trojan obalę stolicę.

Teraz mi każe płynąć do Argos⁵⁸⁷ bez sławy,

Kiedym już tyle ludu stracił przez bój krwawy…

Więc czas już do kochanej ojczyzny pośpieszyć,

Bo trudno się nad Troją zwycięstwem ucieszyć».

Rzekł, a na to ucichło całe zgromadzenie,

I długo smutnym wargi ścisnęło milczenie;

Aż nareszcie Diomed⁵⁸⁸ waleczny tak powie:

— «Nie miej za złe, że płochej⁵⁸⁹ sprzeciwiam się mowie…

Jeśli sam chcesz powracać, powracaj w tej porze,

Nawy⁵⁹⁰ twe bliskie brzegów, otwarte jest morze;

Drudzy zostaną Grecy, aż Troi dobędą.

Jeśli i ci chcą wrócić, niech na nawy wsiędą,

Niech płyną; my haniebnej ucieczki nie dzielem

I póki będziem walczyć oba ze Stenelem,

Aż dumne wywrócimy Ilijonu grody,

Bośmy tu za boskimi przybili powody⁵⁹¹».

Rycerski Diomeda głos wszystkich przenika

I zadziwiona rada z poklaskiem wykrzyka,

Gdy stary powstał Nestor⁵⁹²: — «Godny ojca synu!

Nie tylko słyniesz w polu z rycerskiego czynu

I radą pierwszy jesteś w rówienników rzędzie.

Nikt z Greków czucia twego naganiać⁵⁹³ nie będzie.

Wszyscy, co tu jesteśmy, zgodzimy się na nie;

Najgłówniejsze⁵⁹⁴ atoli⁵⁹⁵ opuściłeś zdanie…

Teraz nocy słuchajmy, gotujmy wieczerze,

Niech za murem przy rowie straż mają rycerze!

Najlepiej tę powinność poruczyć⁵⁹⁶ młodzieży.

Królu, masz moc, do ciebie rozkazać należy.

Wiekiem zaś oświeconych przywołaj na radę

I daj im, jak przystoi, w namiocie biesiadę…

A kiedy się wybrani wodzowie zgromadzą,

Najlepszą radę przyjmiesz, jaką natchną nieba.

Ach! Jak dziś Grekom rady roztropnej potrzeba!

Trojanin ognie pali przy okrętach blisko:

Któż zimno patrzeć może na to widowisko?

Ta noc lub zgubi wojsko nasze, lub ocali».

Tak rzekł, a wszyscy jego radzie się poddali.

Wraz się na straż rycerze wyprawiają młodzi:

Nestora syn, Trazymed, najpierwszy wychodzi,

Za nim Jalmen, Askalaf⁵⁹⁷, Aresowe syny,

Afarej i Deipir, i śmiałymi czyny […]

-----------------------------------------------------------------------

⁵⁸⁷Argos — miasto na wschodnim Peloponezie.

⁵⁸⁸Diomedes — syn Tydeusa, Diomedesa, króla Argos, grecki wojownik, którym opiekowała się Atena.

⁵⁸⁹płochy — lekkomyślny, nierozważny.

⁵⁹⁰nawa (daw.) — statek, okręt.

⁵⁹¹powody — dziś popr. forma N.lm: powodami.

⁵⁹²Nestor — król Pylos, najstarszy uczestnik wojny trojańskiej, symbol wieku i związanego z nim doświadczenia.

⁵⁹³naganiać — krytykować.

⁵⁹⁴najgłówniejszy — tu: najważniejszy, najbardziej zasadniczy.

⁵⁹⁵atoli (daw.) — przecież, jednak.

⁵⁹⁶poruczyć (daw.) — powierzyć.

⁵⁹⁷Jalmen, Askalaf — wodzowie beoccy.

-------------------------------------------------------------------------

[…] Sławny Meryjon, siódmy — zacny syn Kreona⁵⁹⁸.

Idzie młodzież długimi dzidy⁵⁹⁹ uzbrojona,

Siedmiu wodzów, swej rocie⁶⁰⁰ każdy przewodniczył,

Każdy pod swoją władzą stu młodzieńców liczył.

Z bronią w ręku przy rowie i murze zasiedli,

Tam zapalili ognie i wieczerzę jedli.

Agamemnon w namiocie swoim stół zastawia

I najcelniejszym⁶⁰¹ wodzom wdzięczną ucztę sprawia.

Nikt sobie tam smacznego pokarmu nie szczędził,

A gdy głód i pragnienie każdy już odpędził,

Starzec, z mądrych mający rad powszechną sławę,

Gorliwy o narodu achajskiego sprawę,

Zaczął swoje wykładać myśli w tym sposobie:

— «Królu! Od ciebie zacznę i skończę na tobie.

Ciebie Zeus na czele narodów posadził,

Dał ci berło i prawa, żebyś o nich radził,

Zdania więc pierwszość zawsze przy tobie zostaje.

Ale kiedy kto inny dobrą radę daje,

Słuchać jej powinieneś, a w uważnym względzie

Objąwszy rzeczy, przyjąć to, co lepsze będzie.

Ja wszystko powiem szczerze podług przekonania

I sądzę, że tu nie da nikt lepszego zdania.

Nie dziś je mam dopiero, ale wtedy jeszcze,

Bo klęski przeczuwało we mnie serce wieszcze,

Gdyś, królu, wzięciem branki⁶⁰² Achilla rozżalił,

Nikt natenczas postępku twojego nie chwalił.

Ja cię wstrzymać od tego chciałem przedsięwzięcia,

Lecz ty, słuchając dumnej wielkości natchnięcia,

Obraziłeś rycerza, którego czczą bogi,

I dziś jeszcze w namiocie masz jego łup drogi.

Myślmy, jak by w nim zmiękczyć można gniew surowy

Przez miłe upominki, przez słodkie namowy».

Na to król: — «Mądry starcze, zawszem prawdę cenił

I wdzięcznie to przyjmuję, żeś mój błąd wymienił.

Precz, ode mnie nikczemne błędu pokrywanie:

Mąż, którego czci Zeus, sam za wojsko stanie.

Jak tego uczcił, srodze zgromiwszy Achiwy!

Ale kiedy zbłądziłem przez gniew popędliwy,

Chcę go znowu mnogimi złagodzić ofiary.

Wymienię je przed wami, oto moje dary:

Dziesięć talentów złota, siedm⁶⁰³ trójnogów czystych⁶⁰⁴,

Dwadzieścia naczyń, koni dwanaście ognistych…

Siedm dziewcząt, zaleconych przemysłem⁶⁰⁵ i ciałem,

Które, gdy podbił Lesbos, dla siebie wybrałem,

Przenoszące⁶⁰⁶ pięknością cały ród niewieści,

A między nimi wzięta Bryzeis się mieści…

To wszystko zaraz weźmie, lecz niech się ukoi.

A jeśli nam pozwolą bogi dobyć Troi, […]

------------------------------------------------------------------------

⁵⁹⁸syn Kreona — Likomedes.

⁵⁹⁹dzidy — dziś popr. forma N.lm: dzidami.

⁶⁰⁰rota — oddział.

⁶⁰¹najcelniejszy (daw.) — najlepszy.

⁶⁰²branka — niewolnica, pojmana na wojnie.

⁶⁰³siedm — dziś popr.: siedem.

⁶⁰⁴trójnogów czystych — tj. niemających dotąd kontaktu z ogniem (trójnogi stosowano do stawiania naczyń nad płomieniem).

⁶⁰⁵przemysł (daw.) — spryt, przemyślność

⁶⁰⁶przenosić (daw.) — przewyższać.



[18.11.2026, Toruń]

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz