ZAPISKI EMIGRANTA (1397 – 1398) SCENA MACHANIA NOGAMI. NEUROPATIA.

 

1397.

Czasami wspomnienia są tak wyraźne i bliskie, że wręcz czuje zapachy towarzyszące pamięci. Bywa i tak, że czasami nie potrafimy odtworzyć części tych wspomnień, niejednokrotnie bardzo istotnych. Samo wspomnienie jest dziwne. Oto jestem w klasie, w podstawówce, trzecia, może czwarta klasa. Jest lekcja polskiego i moja wychowawczyni, pani Lucyna (no właśnie, za nic nie potrafię przypomnieć sobie rysów jej twarzy) w pewnej chwili uśmiecha się, by nie powiedzieć śmieje się do nas, może z nas - jej wychowanków. W pewnej chwili przywołuje mnie do swego biurka i każe objąć wzrokiem całą klasę.

- Co ciekawego widzisz? – pyta mnie, choć pewnie powinna powiedzieć: co widzisz śmiesznego obserwując koleżanki i kolegów.

Nie wymyśliłem niczego szczególnego i wtedy pani Lucyna dała mi znać szeptem, abym popatrzył na nogi dziewczynek i chłopców – te nogi poruszały się w nieskoordynowanym rytmie – była to scena machania nóg, scena rzeczywiście zabawna.

1398.

Zaprawdę, powiadam wam, neuropatia cukrzycowa to cholerne schorzenie.

[27.05.2026, Toruń]

FRAZEOLOGIZMY II (281-300)

 

281. ciemna masa - pejorat. - osoba mało inteligentna, zacofana i nieorientowana w aktualnych wydarzeniach

282. ciemno, choć w pysk daj - bardzo ciemno

283. ciemności egipskie - bibl. przen. całkowita, nieprzenikniona ciemność

284. ciemny jak tabaka w rogu - o człowieku nie mającym o niczym pojęcia, tępym, niemądrym; takim, który mało wie lub mało potrafi

285. ciepłe kluchy - przen. człowiek powolny, niezdarny, mało energiczny, także nieskuteczny, niezaradny

286. ciężki jak ołów - bardzo ciężki

287. ciężki kawałek chleba - zarobki, które zdobywa się ciężką pracą; zawód trudny, niewdzięczny

288. ciężki motor - mot. duża pojemność skokowa

289. cios poniżej pasa - posunięcie wykorzystujące czyjś słaby punkt, nieetyczny postępek wobec kogoś

290. cisnąć w kąt - porzucić coś nagle, przestać się czymś zajmować, przerwać jakieś działanie

291. cisza jak makiem zasiał - bez najmniejszego szelestu, bardzo cicho, spokojnie

292. cisza przed burzą - pozorny spokój (często nic nie zapowiada gwałtownych wydarzeń, awantury, kłopotów itd.; jeśli jest spokojnie, można się spodziewać najgorszego)

293. co do joty - szczegółowo, bardzo dokładnie, całkowicie

294. co łaska - ile ktoś może dać, ile uważa za stosowne wręczyć lub wpłacić (najczęściej jako zapłatę, datek lub jałmużnę); pot. kwota należna księdzu za posługę

295. co ma piernik do wiatraka - przekonanie o braku jakiegokolwiek związku między dwoma rzeczami / sprawami

296. co nagle, to po diable - jeśli robi się coś szybko, to nie wychodzi to na dobre

297. co najmniej - nie mniej niż…

298. co nieco - pot. trochę czegoś

299. co rok prorok (dziecko) - sytuacja, w której komuś co roku rodzi się dziecko; powiedzenie nieco żartobliwe i uszczypliwe

300. co tchu - możliwie szybko

[27.05.2026, Toruń]

FILOZOFIA - PYRRON Z ELIDY - SCEPTYCYZM

 

[ Na podstawie: Jan Legowicz - Historia filozofii starożytnej Grecji i Rzymu]

[…]

Według starej tradycji twórcą sceptycyzmu jako odrębnego nurtu filozoficznego w epoce hellenistycznej był Pyrron z Elidy, dalszymi zaś teoretykami byli jego uczniowie Filon z Aten, Nauzyfanes z Teos i Tymon z Fliuntu, z innych zaś, którzy pochodzili z Akademii platońskiej, trzeba wymienić A rkesilaosa, Karneades z Kyreme, Klejtomachosa, z kolei sceptyków usiłujących wtórnie nawiązywać do dogmatyzmu platońskiego, jak Fil on z Laryssy czy Antioch z Askalonu. […]

Pyrron z Elidy (ok. 365 - ok.. 270 p.n.e.), znany raczej z legendy, miał być z początku malarzem i w 35 roku życia rzuciwszy pędzle ok. 330 roku p.n.e, założył własną szkołę, w której podjął nauczania filozofii. Podobno brał udział w zdobywczym pochodzie Aleksandra na Wschodzie i w Indiach, gdzie miał się zetknąć z „gimnosofistą” hinduskim Kolanosem, który skłonił go do usunięcia się od świata i namówił do życia samotnego. Wieść głosi, że przed niczym nie ustępował i nie zważał na napotykane po drodze wozy, rowy, czy psy i tylko towarzyszącym mu zawsze uczniom — jak pisze Diogenes Laertios— zawdzięczał, że wychodził cało. Nic go nie mogło wyprowadzić z równowagi. Często rozmawiał sam ze sobą, twierdząc, że w ten sposób ćwiczy się w dobroci. Był bardzo poważny w roztrząsaniach filozoficznych i tak czczony w ojczystym mieście, że mianowano go wyższym kapłanem i ze względu na niego zgromadzenie ludowe uchwaliło prawo o zwalnianiu filozofów od podatków. Mieszkał z Filistą, swoją siostrą, która była położną i sam wykonywał wszystkie czynności gospodarcze. W swoich poglądach Pyrron najczęściej powoływał się na Demokryta i wysoko cenił Homera. Jak legenda niesie miał być człowiekiem niezwykle skromnym, opanowanym i dobrodusznym a zarazem stanowczym, niewzruszonym w swoich poglądach i zdecydowanym przeciwnikiem sofistów. Pyrron miał dożyć dziewięćdziesięciu lat zostawiając wielu uczniów, których,.jak pisze Diogenes Laertios, po nauczycielu nazywano pyrrończykami, a po ich własnej doktrynie, aporetykami, sceptykami, efektykami lub zetetykami. «Zetetykami (poszukującymi) dlatego, że wszędzie szukali prawdy, sceptykami (badającymi) dlatego, że wciąż badali, ale rozwiązania nie znajdywali, efektykami (wstrzymującymi się) od ich postawy badawczej, to znaczy od powstrzymywania się od sądu, aporetykami (bezradnymi) dlatego, że ich zdaniem także dogmatycy stają przed trudnościami; wobec których są bezradni».

Nie ma systematycznego wykładu filozofii Pyrrona, która znana jest również tylko z przekazów, głównie Tymona; Zadaniem filozofii jest nauczanie życia szczęśliwego, kto zaś takie szczęście pragnie osiągnąć, ten winien umieć sobie odpowiedzieć na trzy pytania:

1. jak zbudowany i jaki jest świat rzeczy,

2. jak winniśmy się do tego świata rzeczy odnosić i

3. jaką korzyść możemy odnosić z tego ustosunkowywania się do niego.

Odpowiadając na pierwsze pytanie, można jedynie stwierdzić, że w swej istocie świat rzeczy pozostaje niedostępny poznaniu, ponieważ wszystko w nim jawi się w przeciwieństwach i każda afirmacja implikuje równocześnie negację: wszystko .jest wielkim i małym, pięknym i brzydkim, czymś dobrym i czymś złym, sprawiedliwym i niesprawiedliwym. Poznania pewnego nie dają zmysły ani umysł: zmysły obejmują jedynie ustawicznie zmienne zjawiska, umysł podlega zwyczajowym sposobom pojmowania i tłumaczenie rzeczy. W obu wypadkach jest tylko opinia, która okazuje się równie prawdziwa, jak i fałszywa. Pozostaje więc tylko sceptyczne — badawcze — odnoszenie się do świata rzeczy, w czym tkwi odpowiedź na drugie pytanie. Jeśli nie wiemy, jaki jest świat rzeczy, nie możemy też o niczym w nim z pewnością powiedzieć: czy istnieje, czy też nie istnieje, wobec czego trzeba wstrzymywać się od wydawania sądów o czymkolwiek. Każde twierdzenie bowiem pozostaje aktem subiektywnym, w którym wyznaje się wprawdzie, że jakaś rzecz tak lub inaczej się przejawia, ale brak możności utrzymania, że jest ona naprawdę taką, jaką się ukazuje. Dlatego i tu również wolno jedynie, opiniować o naszym stosunku i odnoszeniu się do świata rzeczy, ponieważ jest to sprawą subiektywną i nie opartą na realnie obiektywnym poznaniu. A więc i tu nakazem pozostanie rezerwa w twierdzeniach i sceptyczne patrzenie na ludzkie odnoszenie się do świata rzeczy. Stąd wywodzi się odpowiedź na trzecie pytanie: chcąc odnieść jakąś korzyść z życia w świecie rzeczy, trzeba być niewzruszonym, wieść żywot beznamiętny, osiągać „ataraksję” jako najwyższe możliwe do osiągnięcia szczęście. Zapewniać to winna

filozofia sceptyczna jako wiedza zajmowania i utrzymywania rozsądnej postawy spokoju patrzenia i myślenia w przekonaniu, że nawet jeśli istnieje prawda rzeczy, to dla poznania ludzkiego jest niedostępna. Wszelki wysiłek umysłowy pod tym względem pozostaje bezsilny i musi pozostać wyłącznie w sferze subiektywnych domniemań. Nawet jego własna teoria, według Pyrrona, bynajmniej nie miała być apodyktycznie pewną, a tylko prawdopodobną.

W życiu codziennym człowiek jednak nie może pozostać bezwzględnie nieczynnym, gdyż to również sprzeciwiałoby się postawie sceptycznej, a zatem musi działać przyjmując za podstawę swego postępowania zwyczajowo ustalane zasady i normy, które mogą być prawdopodobnie słuszne. Albowiem, jak według Diogenesa Laertiosa miał Pyrron powiedzieć, «trudno jest człowiekowi całkowicie wyzbyć się słabości, ale trzeba ze wszystkich sił przeciwstawiać się rzeczom, najlepiej czynem, a jak na to nas nie stać, to przynajmniej słowem». Była to postawa indywidualistyczno-subiektywna i „wiedza życia" oparta prawie że wyłącznie na danych podmiotowych mających decydować o racjach istnienia rzeczy i człowieka, o zasadach myślenia i normatywach postępowania. [...]

[27.05.2026, Toruń]

SZTUKA - SZTUKA WEIMARSKA

 

53. Anita Clara Rée (ur. 9 lutego 1885 r. w Hamburgu, zm. 12 grudnia 1933 r. w Kampen)

była niemiecką malarką awangardową w okresie Republiki Weimarskiej. Popełniła samobójstwo po tym, jak antysemicki rząd uznał jej twórczość za „zdegenerowaną”.

Autoportret 1930 r.

Hamburger Kunsthalle, Niemcy

54. Herbert Ploberger - Portret okulisty

(6 kwietnia 1902 r. Wels, Austria – 22 stycznia 1977 r. Monachium, Niemcy) był jednym z najważniejszych przedstawicieli nowego realizmu w Austrii.

W latach 20. XX wieku Ploberger mieszkał w Berlinie i prezentował swoje prace na wystawach nowego realizmu w Niemczech i Holandii. Większość jego obrazów uległa zniszczeniu podczas intensywnych bombardowań w czasie II wojny światowej. Obecnie zachowało się zaledwie kilka jego obrazów, które są pokazywane na wystawach w muzeach.

55. Karl Kluth (Niemiec, 1898–1972)

Wybrzeże w Północnym Szlezwiku, 1931

Hamburger Kunsthalle

56. Jeanne Mammen - Way Out - ok. 1930 r.

Jeanne Mammen (21 listopada 1890 r., Berlin – 22 kwietnia 1976 r., Berlin) była niemiecką malarką, ilustratorką i graficzką. Jej twórczość kojarzona jest z nurtami nowej obiektywności, symbolizmu i kubizmu. Najbardziej znana jest z przedstawień berlińskiego życia miejskiego w okresie republiki weimarskiej.

57. George Grosz

Scena uliczna, Berlin, nowa piosenka - 1932

Kolekcja prywatna

George Grosz (26 lipca 1893 r. Berlin – 6 lipca 1959 r. Berlin [Berlin Zachodni]) był niemieckim artystą znanym przede wszystkim ze swoich karykaturalnych rysunków i obrazów przedstawiających życie Berlina w latach 20. XX wieku. Był wybitnym członkiem berlińskich grup dadaistów i nowej obiektywności w okresie Republiki Weimarskiej. W 1933 r. wyemigrował do Stanów Zjednoczonych, a w 1938 r. uzyskał obywatelstwo amerykańskie. Porzuciwszy styl i tematykę swoich wcześniejszych prac, regularnie wystawiał swoje dzieła i przez wiele lat wykładał w Art Students League of New York. W 1959 r. powrócił do Berlina, gdzie wkrótce potem zmarł.

58. Anita Clara Rée
Półnaga przed kaktusem opuncją - 1922–1925
Hamburger Kunsthalle, Niemcy

[24.05.2026, Toruń]

POEZJA (95) ZBIGNIEW HERBERT - PRZESŁANIE PANA COGITO

 

Przesłanie Pana Cogito

Idź dokąd poszli tamci do ciemnego kresu

po złote runo nicości twoją ostatnią nagrodę

idź wyprostowany wśród tych co na kolanach

wśród odwróconych plecami i obalonych w proch

ocalałeś nie po to aby żyć

masz mało czasu trzeba dać świadectwo

bądź odważny gdy rozum zawodzi bądź odważny

w ostatecznym rachunku jedynie to się liczy

a Gniew twój bezsilny niech będzie jak morze

ilekroć usłyszysz głos poniżonych i bitych

niech nie opuszcza ciebie twoja siostra Pogarda

dla szpiclów katów tchórzy – oni wygrają

pójdą na twój pogrzeb i z ulgą rzucą grudę

a kornik napisze twój uładzony życiorys

i nie przebaczaj zaiste nie w twojej mocy

przebaczać w imieniu tych których zdradzono o świcie

strzeż się jednak dumy niepotrzebnej

oglądaj w lustrze swą błazeńską twarz

powtarzaj: zostałem powołany – czyż nie było lepszych

strzeż się oschłości serca kochaj źródło zaranne

ptaka o nieznanym imieniu dąb zimowy

światło na murze splendor nieba

one nie potrzebują twego ciepłego oddechu

są po to aby mówić: nikt cię nie pocieszy

czuwaj – kiedy światło na górach daje znak – wstań i idź

dopóki krew obraca w piersi twoją ciemną gwiazdę

powtarzaj stare zaklęcia ludzkości bajki i legendy

bo tak zdobędziesz dobro którego nie zdobędziesz

powtarzaj wielkie słowa powtarzaj je z uporem

jak ci co szli przez pustynię i ginęli w piasku

a nagrodzą cię za to tym co mają pod ręką

chłostą śmiechu zabójstwem na śmietniku

idź bo tylko tak będziesz przyjęty do grona zimnych czaszek

do grona twoich przodków: Gilgamesza Hektora Rolanda

obrońców królestwa bez kresu i miasta popiołów

Bądź wierny Idź

[22.05.2026, Toruń]

SŁOWA CIERPKIE JAK NIEDOJRZAŁE ULĘGAŁKI

 

Kiedy wracasz, dajmy na to, ze sklepu i człapiesz tak powoli, jednostajnie, i każdy cię wyprzedza, a w pewnym momencie przypomniałeś sobie z jaką prędkością pokonywałeś trasę od Cichego Kącika na Kopiec Kościuszki albo na Bielany, wtedy czujesz jakieś zgrzyty rozlewające się metalowym dyszkantem pod piersią, właściwie czujesz, jak bardzo rozregulował się twój organizm. Mój Boże, myślisz sobie, czy tak będzie wyglądał twój koniec?

A twój zapał? Nie sprowadzajmy wszystkiego do biologii, która sprzyja młodym organizmom, a dla starości ma jednie pocieszenie, czasami szacunek, że w ogóle nie nastąpił tragiczny upadek, a ponure i uprzykrzone trwanie. Czy zapał ma również ulec biodegradacji? Kiedy byłeś młody, miałeś zapał do przebudowy świata lub czynienia go bardziej znośnym, piękniejszym i sprawiedliwym. Ale życie potoczyło się przeszło obok; tak to życie, czytaj – czas, rozminął się z tobą, wyprzedził na zakręcie. Po latach stwierdzasz, że mogło być inaczej, naprawdę mogło, ale to już bez znaczenia, gdyż zło wyrządziło tyle szkód nieodwracalnych.

Przysiedliśmy raz na ławeczce w parku. Tłumaczyłeś, dlaczego chodzisz wyprostowany, a jednocześnie garbisz się nieznośnie. Postanowiłeś za Herbertem…

„Idź wyprostowany wśród tych co na kolanach

wśród odwróconych plecami i obalonych w proch”.

Powodem twego garbienia się jest czas, a powodem wyprostowanej postawy jest to, że postanowiłeś być sobą za wszelką cenę.

- Co cię przeraża? – zapytałem.

- Kłamstwo, hipokryzja, bezmyślność… i jeszcze minusowa inteligencja, i jeszcze to, że ktoś za ciebie myśli, ktoś za ciebie decyduje, nie mając intelektualnych uprawnień. Rządzą twoim życiem głupsi od ciebie.

- Zapewniam cię, że jeszcze do tego wrócimy.

[21.05.2026, Toruń]

SZTUKA - HIERONIM BOSCH (2)

 

9. Hieronim Bosch (malarz flamandzki, ok. 1450–1516)

Pokusy św. Antoniego (ok. 1490)

Museo del Prado, Madryt

Bosch bardzo lubił ten temat, podobnie jak wielu artystów po nim. Dla pewnego rodzaju artystów temat ten zawsze stanowił pretekst do uwolnienia wyobraźni i oddania się fantazji.

Święty Antoni Opata, już w podeszłym wieku, jest przedstawiony medytujący przy pniu uschniętego drzewa. Zarówno drzewo, jak i woda na pierwszym planie oraz bujna roślinność w tle mają symbolizować pustynię, na której święty spędził dwadzieścia lat w samotności. W tamtych czasach pustynia nie była miejscem pozbawionym życia, ale raczej charakteryzowała się samotnością. Tutaj zamieszkują ją demony, które chcą kusić św. Antoniego.

10.Hieronim Bosch

„Statek głupców” lub „Satyra na rozpasanych biesiadników” (ok. 1490–1500)

Luwr, Paryż

„Statek głupców” został namalowany na jednym ze skrzydeł ołtarza i stanowi około dwóch trzecich jego pierwotnej długości. Dolna jedna trzecia panelu należy do Galerii Sztuki Uniwersytetu Yale i jest wystawiana pod tytułem „Alegoria obżarstwa”. Skrzydło po drugiej stronie, które zachowało mniej więcej swoją pełną długość, to „Śmierć skąpca”, obecnie znajdujące się w National Gallery of Art w Waszyngtonie. Oba panele razem przedstawiałyby dwie skrajności: rozrzutność i skąpstwo, potępiając i karykaturyzując obie.

11. Hieronim Bosch

Alegoria nieumiarkowania (lub obżarstwa) (ok. 1490–1500)

Galeria Sztuki Uniwersytetu Yale, New Haven, Connecticut

Znany ze swoich onirycznych lub koszmarnych alegorii współczesnej moralności, Bosch ukrywał dosłowne znaczenia scen przedstawionych na swoich obrazach, traktując je jako ilustracje do przysłów lub wizualne odzwierciedlenia kalamburów. Obraz ten jest fragmentem lewego skrzydła tryptyku, którego część zatytułowana „Statek głupców” znajduje się obecnie w Luwrze w Paryżu. Oba obrazy razem symbolizują Obżarstwo, jeden z siedmiu grzechów głównych średniowiecznej teologii. Prawe skrzydło tryptyku, „Śmierć i skąpiec”, obecnie znajdujące się w National Gallery of Art w Waszyngtonie, symbolizowało kolejny grzech główny – chciwość. Środkowy panel tryptyku zaginął lub nie został jeszcze zidentyfikowany, ale niewątpliwie łączył w sobie symbole pozostałych pięciu grzechów: pychy, zazdrości, pożądliwości, gniewu i lenistwa.

12. Hieronim Bosch

Fragment: Śmierć i skąpiec (ok. 1490–1500)

National Gallery, Waszyngton

Postać w środkowej części obrazu, prawdopodobnie przedstawiająca skąpca w młodszym wieku, jest pokazana jako hipokryta; jedną ręką wrzuca monety do skrzyni, gdzie zbiera je demon o twarzy szczura, a drugą przesuwa palcami po różańcu, próbując służyć jednocześnie Bogu i Mamonie. Demon wyłaniający się spod skrzyni trzyma w ręku papier zapieczętowany czerwonym woskiem – być może list odpustowy lub dokument odnoszący się do działalności skąpca jako najemnika.

13. Hieronim Bosch

Tryptyk „Pokłon Trzech Króli” (ok. 1495)

Museo del Prado, Madryt

Trzyczęściowy ołtarz „Pokłon Trzech Króli”, zamówiony dla Peetera Scheyve'a i Agnes de Gramme w latach 1495–1499, zawiera pewne elementy charakterystyczne wyłącznie dla Boscha w porównaniu z innymi tryptykami niderlandzkimi. Środkowy panel przedstawia nowo narodzonego Chrystusa na kolanach Marii w obecności trzech królów. Rozpadająca się stodoła i podejrzanie wyglądające postacie w środku wydają się budzić w widzu poczucie zbliżającego się niebezpieczeństwa. Dwóch chłopów spogląda z dachu; inni próbują dostrzec coś przez dziury w ścianie stodoły lub wspinając się na drzewa. W środkowej części obrazu widać dwóch towarzyszy królów jadących ku sobie, jakby zmierzających do walki; trzecia grupa kawalerii zbliża się do miasta w oddali. W tle Jerozolimy, pośrodku, widnieje wiatrak – symbol, który Bosch niemal zawsze w jakiś sposób umieszcza w swoich dziełach.

14. Hieronim Bosch

Chrystus w cierniowej koronie (ok. 1495–1500)

National Gallery, Londyn

Obraz ten stanowi dla widza podwójne odejście od normy: „obraz różni się diametralnie od zwyczajowego stylu artysty” oraz „subtelnie odbiega od standardowego przedstawienia tej sceny, jakie ukształtowało się w poprzednich stuleciach”. Podobnie jak od pokoleń artystów przed nim, od Boscha oczekiwano stworzenia repertuaru scen z Męki Pańskiej. Ziemskie cierpienia i ukrzyżowanie Chrystusa stopniowo zyskiwały na znaczeniu od czasu zmiany akcentów teologicznych w IX wieku. (Do tego czasu kult Chrystusa skupiał się na wywyższeniu Jego wizerunku jako Chrystusa w Majestacie). Doprowadziło to do większego zapotrzebowania na obrazy dewocyjne przedstawiające Mękę Pańską. Zainteresowanie Męką Chrystusa było szczególnie wspierane przez Bernarda z Clairvaux w XII wieku. W czasach Boscha Męka Chrystusa i Droga Krzyżowa zostały „podzielone na złożony system medytacji religijnej, przedstawiony jako sekwencja ustandaryzowanych scen” – ubodzy widzieli je w witrażach swoich kościołów i namalowane na ich ścianach.

[21.05.2026, Toruń]

PISZMY POPRAWNIE - INTERPUNKCJA (11-12)

 

Przecinek przed, może

Wyraz może pełni w zdaniu funkcję partykuły, która:

1) nadaje wypowiedzi charakter przypuszczenia;

2) poprzedza określenie ilości czegoś podanej w przybliżeniu;

3) wyraża propozycję, prośbę lub radę, a tym samym świadczy o uprzejmości osoby mówiącej.

Przykłady:

W nocy może być bardzo zimno.

Oglądałam ten film może trzydzieści razy.

Zaczekaj może jeszcze chwilę.

Przed tą partykułą zazwyczaj nie stawia się przecinka – wyjątkiem jest sytuacja, gdy rozdziela ona dwa zdania.

Odezwij się do niej, może już się nie gniewa.

Sprawdź proszę, może już wróciła.

Przecinek przed nawet

Wyraz nawet to partykuła, przed którą zwykle nie umieszcza się przecinka. Możemy go jednak postawić w sytuacji, gdy wyraz ten uwypukla treści zapowiedziane w członie poprzedzającym i ma charakter dopowiedzenia.

Warto pamiętać o tym, że gdy dopowiedzenie występuje wewnątrz zdania, należy je wydzielić z obu stron przecinkami.

Zabiorę cię nawet na koniec świata.

W tym sklepie kupiłam większość mebli, nawet łóżko i komodę.

Uczęszczałam na wszystkie zajęcia, nawet te nudne, chociaż nie wszystkie lubiłam.

[21.05.2026, Toruń]

ZAPISKI EMIGRANTA (1396) COŚ O MNIE

 

1396.

Co mnie wciąga, a co nie? Przyznaję, że lubię na fb czytać o zwierzętach, zwłaszcza w kontekście pomocy jaką udzielają im ludzie dobrego serca oraz w sytuacjach, gdy zwierzątka różnych gatunków potrafią z sobą żyć lepiej niż ludzie z sobą. Czasami bohaterowie filmików są naturalni, czasami sztuczna inteligencja wkracza do historyjek, ale jakoś w tym szczególnym przypadku nie mam jej tego za złe.

Nie lubię z kolei tego obrazów wykonanych przez AI publikowanych przez ludzi mających krytycznie niewielką wiedzę o sztuce, stawiających sobie za cel oszukanie odbiorcy, że ów wirtualny obraz został namalowany przez, dajmy na to, Moneta czy Cezanne’a.

Co mnie przeraża? Czołobitność, służalczość polskiego rządu wobec trumpa i Amerykanów. Przed oczami mam obraz leżących krzyżem Tuska, Kosiniaka-Kamysza i Sikorskiego, którzy w takiej pozycji uwielbiają rozmowy z amerykańskim rządem. O nawrockim nie wspominam – ten zlizuje kurz z butów pomarańczowego narcyza.

Przeraża mnie też nienachalna inteligencja większości parlamentarzystów. Czasami sobie myślę, kierując do tych egzemplarzy pocieszenia takie oto słowa: - człowieku, o czym ja mam z tobą rozmawiać, kiedy ty jesteś wciąż na poziomie dziecka baraszkującego w piaskownicy. Innym znów razem posługuję się w wyimaginowanej rozmowie z posłem takim oto tekstem, jaki wypowiada Cześnik Raptusiewicz wobec Papkina:

„Słuchaj: mówiąc między nami,

Bez mej chluby, twej urazy,

Więcej niż ty, mój Papkinie,

Mam rozumu tysiąc razy.”

[15.05.2016, Toruń]

FILOZOFIA - ARYSTOTELES - ETYKA EUDEMEJSKA [WYJĄTKI]

 

K s i ę g a      p i e r w s z a

Sposoby osiągania szczęścia i rola dobra najwyższego:

doskonałości, rozsądku i przyjemności

Człowiek, który na Delos wyjawił swoją myśl przed bogiem, zapisał na bramie świątyni Latony wiersze, rozróżniając w nich dobro, piękno i przyjemność, jako właściwości, które nie przynależą tej samej rzeczy:

Najpiękniejsze to, co najsprawiedliwsze, najlepsze zaś zdrowie,

a ze wszystkich rzeczy najprzyjemniejszą jest osiągać cel pragnień.

Ale my się z nim nie zgadzamy. Szczęście bowiem, które jest ze wszystkich rzeczy najpiękniejsze i najlepsze, jest najprzyjemniejsze. Spośród wielu istniejących problemów te, które dotyczą poszczególnej sprawy i poszczególnej istoty rzeczy, sprawiają kłopot i wymagają zbadania, i jedne z nich zmierzają tylko do poznania, inne natomiast dotyczą sposobu zdobywania rzeczy i działania. A zatem te sprawy, które mają jedynie teoretyczny charakter, powinno się omówić przy nadarzającej się okazji, o ile to odpowiada metodzie badań.

Najpierw natomiast powinniśmy zbadać, od czego zależy życie szczęśliwe i w jaki sposób można je osiągnąć; czy wszyscy, którzy zasługują na miano ludzi szczęśliwych, są szczęśliwi z natury, jak to jest na przykład z ludźmi małego i dużego wzrostu, i w przypadku ludzi różniących się kolorem skóry; czy przez naukę, jak gdyby szczęście zależało od jakiejś umiejętności praktycznej; czy ani z natury, ani przez naukę, ale z przyzwyczajenia: złe rzeczy tym, którzy przyzwyczaili się do zła, a dobre tym, co do dobra. Czy w żaden z powyżej przedstawionych sposobów, ale jednym z dwóch: bądź z natchnienia jakiegoś boga, jak gdyby znajdowali się w ekstazie, podobnie do ludzi nawiedzonych przez nimfy lub bogów, bądź przez przypadek; wielu bowiem twierdzi, że tym samym jest szczęście i pomyślność.

Nie jest więc tajemnicą, że szczęście pojawia się wśród ludzi albo za przyczyną wszystkich wymienionych sposobów, albo niektórych, albo jakiegoś jednego, bo prawie wszystkie formy stawania się podpadają pod te same zasady, gdyż każde działanie, dokonane po namyśle, można sprowadzić do działania, które wynika z wiedzy praktycznej. Szczęście natomiast oraz życie szczęśliwe i piękne mieszczą się głównie w zakresie tych trzech rzeczy, które, jak się zdaje, szczególnie są godne wyboru: jedni bowiem twierdzą,

że największym dobrem jest wiedza teoretyczna inni, że doskonałość, a jeszcze inni, że przyjemność. I niektórzy ludzie wiodą spór o znaczenie tamtych rzeczy dla szczęścia twierdząc, że jedno [dobro] bardziej przyczynia się do szczęścia aniżeli drugie. Bo jedni mówią, że wiedza teoretyczna jest większym dobrem niż cnota, inni, że cnota od rozsądku, a jeszcze inni, że od tamtych dwóch — przyjemność. I jednym zdaje się, że życie szczęśliwe zależy od wszystkich wymienionych rzeczy, innym, że od dwóch, a jeszcze innym, że życie szczęśliwe zależy od jakiejś jednej z nich.

2. Niezbędne warunki zapewniające szczęście

Skoro teraz zgodziliśmy się co do tego, że każdy, kto może żyć według własnego wyboru, zakłada jakiś cel dla pięknego życia: albo zaszczyty, albo sławę, albo bogactwo, albo kulturę i, na ten cel mając oczy zwrócone, spełnia każdy czyn (ponieważ brak podporządkowania życia określonemu celowi jest dowodem wielkiej bezmyślności), to powinniśmy w tej chwili określić w nim przede wszystkim to, co jest najważniejsze — ani zbyt pochopnie, ani zbyt opieszale; w jakiej mierze od nas zależy życie szczęśliwe i bez czego ludzie nie są w stanie go osiągnąć. Bo nie jest tym samym to, co jest niezbędnym warunkiem zdrowia i bez czego człowiek nie może być zdrowy oraz zdrowie. Podobnie również ma się sprawa z wielu innymi rzeczami, tak iż piękne życie i środki, bez których pięknie żyć nie można, to nie jest to samo, ale niektóre spośród tych rzeczy nie są wyłącznie charakterystyczne dla zdrowia lub dla życia, lecz krótko mówiąc, są wspólną właściwością trwałych dyspozycji i działań, jak np. bez oddychania, albo czuwania, albo ruchu nie moglibyśmy mieć żadnego udziału ani w tym, co dobre, ani w tym, co złe, a z drugiej strony tego nie można przeoczyć, że dla dobrego stanu zdrowia spożywanie mięsa i spacer po posiłku nie są właściwymi cechami, podobnie jak te, o których mówiliśmy. Te szczegółowe cechy stanowią bowiem przyczyny sporu na temat zdobycia szczęścia, jego istoty i jego powstania.

Niektórzy mianowicie uważają, że to, bez czego nie można być szczęśliwym, jest cząstką szczęścia. […]

[15.05.2026, Toruń]