Johannes Vermeer - Dziewczyna z perłą

Johannes Vermeer  -  Dziewczyna z perłą

CHMURKA I WICHEREK

...życie tutaj jest także fikcją, choć nie zawsze...

Down with the fascists Trump and Netanyahu!

08 sierpnia 2025

HOMER - ILIADA - KSIĘGA II (9)

 

Pod Ulissa mądrego zostawali rządem:

Z nim dwanaście okrętów z czerwonymi przody,

Pod Troję przypłynęło przez obszerne wody.

Syn Andremona Toas, mężne wiódł Etole:

Mieli oni Pleronę i oleńskie pole,

Pilenę, Chalcys, morza szturmowaną wały¹⁴⁷,

I Kalidon ostrymi nasrożony skały.

Bo szlachetne Oneja już nie żyło plemię,

Umarł sam, Meleager już poszedł pod ziemię:

Zatem się przy Toasie rząd Etolów mieści:

On prowadził za sobą okrętów czterdzieści.

Idomenej przywodzi Kretom, sławny dzidą,

Za nim Gnossy mieszkańcy w wielkiey liczbie idą,

I z Gortyny, murami warownego miasta,

Z Liktu, z Rycjum, z Festu, z Miletu, z Likasta,

I wielu innych siły niezwalczone wiedli,

Co w Krecie, stu słynącej miastami, osiedli.

Idomenej wódz pierwszy, a Merion drugi:

Z nimi naw osiemdziesiąt przybył szereg długi.

Tlepolem zaś Heraklid, z męstwa nieśmiertelny,

Na dziewięciu miał nawach lud Rodian dzielny;

Lind, Kamir, Jalis, miasta dzierżący zamożne,

Lud jeden podzielony na trzy części różne,

Z siły, z wzrostu ogromny, Tlepolem przywodzi:

Astiochea matka z Herkula go rodzi,

Tę przy Selleju, wziętą z Efiry, poślubił,

Gdzie wiele miast i młodzi kwitnącej wygubił.

Gdy wyrósł w domu ojca, otoczon dostatkiem,

Zabił dziada swoiego nieszczęsnym przypadkiem,

Licymna podeszłego, cne Aresa plemię.

Więc zebrawszy lud, rzucił lubą ojców ziemię,

I w obcych krajach szukał schronienia swej głowie:

Bo mścić się nad nim chcieli Herkula wnukowie.

Długo i wiele cierpiąc przybyli do Rodu,

Zrobili trzy osady z jednego narodu:

A pan niebios i ziemi z tego się weselił,

I obficie im wszelkich dostatków udzielił.

Nirej w trzech nawach z Symy przewodniczy młodzi,

Ślicznych liców Aglaja z Charopa go rodzi:

Najpiękniejszy z Greków, co przyszli do Troi.

Jeden wyższy Achilles: bo jako we zbroi

Najdzielniejszy był rycerz, tak i kształtny w ciele.

A Nirej i niemężny, i wojsk miał niewiele.

Lud, co Nizyr i Krapat, i Kazus posiadał,

Kalidny wyspy i Kos, gdzie Eurypil władał,

Zostaje pod Fidyppa i Antyfa wodzą:

Z ojca Tessala, z dziada Herkula się rodzą;

Ci na trzydziestu nawach przepłynęli wody.

Teraz, Muzo, Pelazgów z Argów licz narody:

Lud, co w Alos, w Alopie mieszkał, i w Trachynie,

W żyznej Ftyi, w Helladzie, gdzie płeć wdziękiem słynie,

Na pięćdziesiąt wiódł nawach Pelid niezwalczony:

Ci Acheje, Helleny, ci są Mirmidony.

Ale się już w ich uszach dźwięk Aresa zgładził,

Nie masz wodza, który by w pole ich prowadził.

------------------------------------------------------------------

¹⁴⁷morza szturmowaną wały — szturmowaną falami morza.

------------------------------------------------------------------

Siedział bezczynnie Pelid na swoim okręcie,

Rozgniewany o pięknej Bryzeidy wzięcie.

Tę on zyskał nagrodę rycerskiego znoju,

Kiedy Lirnes i Teby wziął po długim boju:

Kiedy wszystkich celując odważnymi czyny,

Epistrofa, Mineta, zbił Ewena syny:

Tam on siedział, w okrutnym pogrążony bolu,

Lecz wnet się miał pokazać na marsowem polu.

Co Filakę i grunta Pirrazu kwitnące,

I Itonę, gdzie owiec pasą się tysiące,

I nadmorskiej dzierżyli przestrzenie Antrony,

I Ptelej w swem dziedzictwie rachują zielony;

Te, póki żył, przywodził Protezylaj siły,

Lecz teraz go już czarne przygniatają bryły:

A tak niewcześnie w smutnym pochowany grobie,

Dom bez podpory, żonę zostawił w żałobie.

Gdy pierwszy z Greków na brzeg trojański wysiadał,

Wtedy mu jeden z Trojan raz śmiertelny zadał.

Nie brakło wojsku wodza, stał Podarces mężny;

Ojciec tego rycerza był Ifikl potężny,

W Filace panujący, a w trzody bogaty,

Jednak pierwszego wodza żałowało straty:

Więcej bowiem brat starszy Protezylaj znaczył.

Tak, choć na czele męża dzielnego obaczył,

Z pierwszego straty, nie był żołnierz bez boleści:

Za nim przybyło czarnych okrętów czterdzieści.

Lud, co ma Jolk mocny, co Glafirę orze,

Męże z Fery i z Beby, przy Beben jeziorze,

Ci pod synem Admeta, naw dwanaście wiodą,

Matka jego Alcesta, najpierwsza urodą:

Nieśmiertelna z cnót swoich płci pięknej zaleta,

A z Peliasa córek najmilsza kobieta.

Melibeę, Metonę dzierżący lud śmiały,

Taumacją i ostre Olizonu skały,

Mężny wiedzie Filoktet: on strzelaniem słynie,

Ma siedem naw, piędziesiąt ludzi w każdej płynie,

A wszyscy zręczni strzały wypuszczać z cięciwy.

Ale w Lemnie Filoktet leżał nieszczęśliwy.

Tam wielkiego Achiwi zostawili męża,

Skaleczonego żądłem jadowitym węża.

Tam on leżał strapiony: wszakże w czas niedługi

Wspomnieli o nim Grecy, wezwali usługi.

Choć ma Medona, z Reny Oileja syna

Pierwszego jednak wodza z żalem lud wspomina.

Których kraj Itom górny i Tryka obfita,

I Echalia miasto sławnego Euryta;

Tych wiodą, biegli w sztuce, sławni Marsa czyny,

Podalir i Machaon, Eskulapa syny,

Lekarze zręczni ludzkie uśmierzać boleści.

Za nimi przypłynęło okrętów trzydzieści.

Lud, co Ormen dziedziczy nad Hipery brzegiem,

Asterion i Tytan obsypany śniegiem,

Temu syn Ewemona mężny przewodniczy,

Eurypil, a czterdzieści naw pod sobą liczy.

Lud w Argissie, w Girtonie, w Orcie zamieszkały,

Trzymający Elonę i Olosson biały,

Stawia silny Polipet: na nim pyszna zbroja,

Dziadem on ma Jowisza, ojcem Pirytja.

Kiedy Centaurów srogie ukarał potwory,

I z Pelionu przegnał na etyckie góry,

Z Hippodamii tym się synem uweselił.

Lecz nie sam był na czele: bo władzę z nim dzielił

Leontej, Aresowy uczeń, syn Korona.

Z nimi przyszła z czterdziestu naw flota złożona.

Dwadzieścia dwie naw Gunej przywiódł do potrzeby.

Za nim szły Enijeny i mężne Pereby,

I ci, co żyli w zimnej Dodony krainie,

I co trzymali niwy, gdzie Tytares płynie,

Który w Peneju rzekę nurtem wpada czystym,

A nie miesza wód z jego potokiem srebrzystym,

Płynąc wierzchem jak olej; z Styksu też wytryska,

Którego próżno bogi nie wezwą nazwiska.

Protoj Magnetów, których grunta Penej rosi,

Gdzie Pelion zuchwale do nieba podnosi

Ogromny grzbiet, dźwigając na nim dęby wieczne;

W czterdziestu nawach przywiódł zastępy waleczne,

Ci wodzowie z Atrydem, pod Ilion przyśli¹⁴⁸.

Teraz, Muzo, niech gładki twój pędzel okryśli,

Kto był największy z mężów, najdzielnieyszy z koni?

Te, na których wnuk Fera, Eumel roty goni,

Tak szybkie, że nie prędzej ptak powietrze zmiata,

Tenże wzrost, taż maść w obu, i też same lata:

Na Pijerze od Feba wychowane klacze,

Wszędzie Aresa groźby niosą i rozpacze.

Z mężów pierwszy był Ajaks, gdy Pelid się gniewał:

Bo i konie, na których postrachy rozsiewał,

Najdzielniejsze miał Pelid, i między rycerze

Siłą, wzrostem, odwagą on pierwszeństwo bierze.

Teraz gniewny spokojnie siedzi w swojej nawie.

Wojsko jego w rycerskiej niebędące sprawie,

Bezczynność grą przerywa: ci łuk ciągną tęgi,

Ci robią dzirytami, ci rzucają kręgi.

Wozy w namiotach, konie pasą się przy wozie:

Bohatyrowie smutni chodzą po obozie,

Nie kosztując kurzawy i męskiego znoju,

Pragną, by ich wódz wielki prowadził do boju.

Szli jako kraj niszczące ogniste potopy,

Długim stękała jękiem ziemia pod ich stopy.

Jako gdy Zeus ciska na skałę Aryma,

Powtórzone pioruny w Tyfeja olbrzyma,

Przelękła jęczy ziemia; tak się jęk rozlegał,

Gdy lud achajski pola obszerne przebiegał.

Saturnid śle do Trojan Irydę za posła,

Ażeby im tę straszną wiadomość doniosła.

Oni na zgromadzeniu powszechnym w tej porze,

Młodzi i starzy radzą na Priama dworze.

Wzięła postać Polita, trojańskiego szpiega,

Który pilnie achajskich obrotów dostrzega,

Stojąc na starożytnym Ezyeta grobie;

Szybkością nóg mogący łatwo radzić sobie.

W jego postaci Irys tymi słowy rzece:

----------------------------------------------------------------------

¹⁴⁸przyśli — zgodnie z dziewiętnastowieczną wymową, stosującą się do rymu z „okryśli”; popr. przyszli.

----------------------------------------------------------------------

«Na długich się wam, starcze, rozmowach czas wlecze,

Jakobyście dziś żyli na łonie pokoju,

A tu się zbliża chwila okrutnego boju.

Widziałem wielkie wojska, byłem wśród orężów,

Lecz nigdy nie widziałem takiej liczby mężów.

Bo jako liście wiosny albo piasku chmury

Idzie ogromne wojsko, bój niesie pod mury.

Ciebie, Hektorze, tymi upominam słowy;

W mieście Priama liczny jest lud posiłkowy,

Jako różnych narodów, tak różnych języków:

Niechże każdy wódz stanie na czele swych szyków,

Niechaj każdy do boju porządek uczyni».

Rzekła, Hektor natychmiast poznał głos bogini.

Zrywają nagle radę, chywtają za bronie,

Otwierają wraz bramy: i męże, i konie

Cisną się hurmem w pole: a od tylu tłoków,

Wrzask i zgiełk się przebija do samych obłoków.

Jest za miastem pagórek płasko nachylony,

Zatem łatwy dający przestęp z każdej strony,

Ludzie i bogi różnym zowią go sposobem,

Ci mianują Bateią, ci Myrynny grobem.

Tam trojańskie zastępy biorą się do zbroi.

Na czele Trojan Hektor, syn Priama, stoi:

Z nim wojska najliczniejsze i najtęższe idą,

Gorejące czym prędzej krew przelewać dzidą.

Eneasz, syn Anchiza, prowadzi Dardany,

Z Wenery łona idzie ten syn ukochany:

Uczestnikiem swych pieszczot śmiertelnego czyni,

I syna mu na Idzie powija bogini.

Lecz nie sam wódz Eneasz, dzielą wodza czyny

Archiloch i Akamas, Antenora syny.

Lud bogatej Zelei, co pod Idą żyje,

I bystrego Ezepu czarne wody pije,

Idzie pod Likaona synem, pod Pandarem:

Sam dał mu łuk Apollo, drogim czcząc go darem.

Rycerzy, którzy Apas mają i Piteją,

Góry Teres dziedziczą i Adrastę sieją,

Tych wiodą Amfi, Adrast, kirysem odziani,

Dwaj Meropa z Perkozu synowie kochani.

Ojciec ich z najbieglejszych pierwszy był wieszczbiarzy:

Przeglądając w przyszłości, co się synom zdarzy,

Wstrzymywał ich od wojny, zgubnej krwi szafarki:

Nie usłuchali ojca, ciągnęły ich Parki.

Lud, co z Perkoty, z Sestu i Prakcjum idzie,

W szlachetnej mieszkający Aryzbie, w Abidzie;

Tych wódz Azy Irtacyd, co od Sellej zdroju,

Na dzielnych przybył koniach do krwawego boju.

Pelazgi zaś, co w bujnej Laryssie osiedli,

Hyppotous z Pilejem na plac bitwy wiedli:

Oni z dzidami mężne ustawiają ziomki,

Krew Aresa, choć Leta, Teutama potomki.

Na czele Traków Pirus i Akamas staje,

Których szumny Hellespont ogranicza kraje,

Licznego wiódł z Cykonów Eufem towarzysza,

Syn Trezena, wnuk Ceja, kochanka Jowisza¹⁴⁹.

Łukiem zbrojnym Peonom Pirechm przewodniczy,

Naród ten Amidonę odległą dziedziczy,

Gdzie Aksjusz na pola czyste nurty leje,

Mądry Pilemen mężne Paflagony grzeje.

Z Henetów oni przyszli, gdzie mułów ród dziki,

Także z Cytory, z Sesam dzielnie wojowniki:

Co od Partenu dzierżą pławione krainy,

Mają miasta Egijal, Kromnę, Erytyny.

Ody, Epistrof, wiodą rycerzów z Aliby,

Odległej bardzo ziemi, gdzie srebrne są szyby.

Chromi i Ennom wieszczek są na Mizów czele,

Ale mu w boju wieszczba nie pomogła wiele:

Zwalił go w rzece oręż Pelida zwycięski,

Gdzie on nieprzyjaciołom straszne zadał klęski.

Forcys i Askań, pełne wojennej ochoty,

Z Askanii prowadzą silne Frygów roty.

Mestles, Antyf, zrodzeni nad Gygei wodą,

Synowie Pilemena, lud meoński wiodą.

Ojczyste ich dziedzictwo Tmolu się dotyka.

Nastes prowadzi Kary grubego języka,

Którzy Milet i Ftyry leśne uprawiali,

Przy korycie Meandru i górnej Mikali.

Chwała synów ze sławy ojca świetnie wzrasta,

Nomijon Amfimaka był ojcem i Nasta.

Amfimak, jakby dziewka, szedł okryty złotem;

Głupi, to go nie zbawi przed śmiertelnym grotem;

Legnie w rzece z Achilla silnego pocisku,

A zwycięzca zabierze jego złoto w zysku.

Wreszcie, Sarpedon z Glaukiem ustawiają w szyki

Od wartkich Ksantu nurtów zaciągnione Liki.



[08.08.2025, Toruń]

05 sierpnia 2025

KROPELKI - NIE ZDĄŻYŁEM

Odwiedzanie domów pomocy społecznej stało się dla mnie codziennością, by nie powiedzieć obowiązkiem. Z reguły docieram do starych ludzi, o których istnieniu świat zapomniał, więc spełniam rolę łącznika tego pana lub pani z rzeczywistością.

Konrad Nagórski liczy sobie lat sześćdziesiąt dziewięć i nie należy do najstarszych pensjonariuszy „biura rzeczy zapomnianych”, jak sam mówi o miejscu, w którym się znajduje. Otóż pan Konrad wpadł na pomysł, aby upoważnić mnie do reprezentowania go przed sądem, notariuszem do rozporządzania swoim lichym mieniem, które pozostawił po sobie, mieniem w postaci mieszkanka – klitki, całe 32 metry kwadratowe oraz abym zajął się jego osobą w przypadku, gdy skończy swój żywot. Nagórski ma rodzinę, syna i siostrę, a zatem powoływanie się na mnie i angażowanie do jego sytuacji rodzinnej jest właściwie nielogiczne, ale starszy człowiek uparł się, co często jest typowe dla jego wieku. Chce mnie zobowiązać do tego, abym sądownie zabronił informowania rodziny o swoim zejściu, a jeśli już rodzina dowie się, że jednak zszedł był poza dostrzegalny widnokrąg, to abym zabronił rodzinie uczestnictwa w celebracji pogrzebowej.

Nie mam zielonego pojęcia, w jaki sposób mógłbym pomóc i właśnie podczas dzisiejszych odwiedzin miałem zamiar przedstawić panu Konradowi wszystkie dręczące mnie wątpliwości w kwestii przedstawionej przez starszego pana.

Okazało się, że przyszedłem za późno. Dwie godziny przed przyjściem do ośrodka, Konrad Nagórski umarł.

- Jak będzie z pochówkiem? - zapytałem jednej z pielęgniarek.

- Pochowamy go na cmentarzu w wiosce na koszt, jak to się mówi, państwa. Wiadomo, że nikt nie przyjedzie na jego pogrzeb, choć ma trochę rodziny.



[05.08.2025, Toruń] 

04 sierpnia 2025

SZEŚĆ TYGODNI LATA (6) SZKIC

 [...]

Uważałem jednak, że mój cicerone podobnie jak w dniu wczorajszym potrzebuje paliwa do wędrówki i nakazałem mu przejść do jadalni, a panią Honoratę poprosiłem, aby dała mu śniadanie; zaznaczyłem przy tym, żeby dodała ten posiłek do mojego rachunku, lecz ta kategorycznie zaprzeczyła, bo dla człowieka w potrzebie a biednego przy okazji, znajdzie się miejsce przy śniadaniowym stole. Z radością obserwowałem, jak pan Włodzimierz pałaszował zarówno zacierkową zupę na mleku, podjadał konfiturę i ser, smarował masłem bułki pod plasterki szynki i sycił żołądek kawą.

- A wie pan – zaczął misterną informację – że dzisiaj są moje urodziny – sześćdziesiąte, bo urodziłem się w dwudziestym dziewiątym, drugiego lipca, o piątej rano.

- Gratuluję! - odparłem szczerze, a kiedy Wielemborek powstał, zrobiliśmy tradycyjnego misia – Musimy to uczcić.

- Dziękuję, ale mamy iść na wieś i do leśniczówki – przypomniał Włodzimierz.

I poszliśmy.

Zanim wkroczyliśmy do wioski, ujrzeliśmy jezioro, jego wydłużoną postać zaciągniętą po zachodnich brzegach trzciną, pałka szerokolistną i kosaćcem żółtym. Włodzimierz tłumaczył mi nazwy tych jeziorowych roślin i zwrócił mi też uwagę na grążele i grzybienie białe, których kwiaty kołysały się po lekko rozedrganej wodzie jeziora. Wzdłuż jeziora ciągła się wąska, lecz wygodna droga asfaltowa otoczona szpalerem młodych drzew – lip i wierzb. - Typowo wąska droga w tej północnej części kraju – pomyślałem – niebezpieczna choć niezbyt kręta. Kiedy powiedziałem o tym memu cicerone, pan Włodzimierz stwierdził, że ludzie jeżdżą ostrożnie tą drogą, po której kursuje nawet autobus.

- Wioska liczy sobie czternaście zagród, nie więcej, ale tuż za ostatnimi zabudowaniami usytuowane jest kąpielisko i urokliwe domki letniskowe – tłumaczył mi mój przewodnik. Jest ich chyba z dwadzieścia, dalej stołówka i taka hala na potańcówkę; można tam spędzić mile czas na grach, oglądaniu telewizji przy kawie, herbacie i ciasteczku. Ten ośrodek o nazwie „Sarnia kotlina” cieszy się dużą popularnością, tak ze względu na przystępne ceny, jak i niezwykle ważną dla wielu odwiedzających to miejsce ciszę. Wie pan, że na tym jeziorze nie wolno używać motorówek? Jedynie kajaki, rowery wodne i żaglówki. Ośrodek dysponuje nimi i znajdują się amatorzy zarówno kąpieli wodnych – plaża jest strzeżona – oraz podróżowania po jeziorze.

Wprawdzie celem mojego spaceru nie była „Sarnia kotlina” – zmierzałem do ostatniego domu we wsi, gdzie miałem nadzieję odszukać autorkę czytanego przeze mnie pamiętnika oraz zobaczyć na własne oczy leśniczówkę, gdzie Jadwiga poznała swojego przyszłego męża. Oprócz tego chętnie wszedłbym do zagrody Heintzów, choć mało prawdopodobne byłoby spotkać ich żywych, ale, jak sądzę, dom ich jeszcze istnieje.

Wioska, do której doszliśmy, ciągnęła się właściwie wzdłuż drogi, ale w środkowej części dobiegała do mniej z prawej, południowo-wschodniej strony jeszcze jedna droga, a po przejściu stu metrów przed naszymi oczami stanął szeroki plac, wokół którego rozpostarły się sklep przemysłowo-spożywczy, gospoda, kaplica, a za nią niewielki cmentarz, naprzeciwko którego umieszczono POM czy coś w tym rodzaju z kilkoma maszynami rolniczymi i dwoma traktorami. Mieszkańcy wioski zajmowali się rolą, wypasem krów i rybołówstwem. Niewielka i biedna to kraina. Od czerwca do końca wakacji mieszkańcy zarabiali na dostarczaniu do ośrodka wczasowego własnych produktów oraz zajmowali się sprzedażą zebranych w pobliskich lasach jagód i poziomek, jak i też grzybów, natomiast biedowano zimą, jakkolwiek wtedy pozyskiwano ryby z jeziora, a trzeba zaznaczyć, że jezioro Długie obfitowało w ryby.

Domy mieszkalne wydawały się niezamieszkałe, gdzieniegdzie widzieliśmy jakieś bawiące się na podwórkach dzieci, psy ujadały niegroźnie i cicho, tak jakby nie chciały zakłócić spokój wioski.

W końcu dotarliśmy do przedostatniej zagrody we wsi – tam, gdzie mieszkało małżeństwo Heintzów.

Przywitała nas para tubylców; zaprosili nas do środka, na werandę. Mężczyzna w wieku około lat pięćdziesięciu, lekko przygarbiony, palił fajkę; kobieta zaraz skoczyła po placek drożdżowy i przyniosła mleko, jak się wyraziła, z porannego udoju. Gościnni bardzo. Wymieniliśmy kilka banalnych zdań na temat życia i po chwili domyśliłem się, że potraktowali nas jako kogoś, kto szuka kwatery, może nie dla siebie, ale dla znjomych, rodziny.

- U nas wszystkiego jest pod dostatkiem – stwierdziła kobieta, chyba nieco młodsza od mężczyzny (męża?). - Nie ma u nas wielkich wygód, ale stare, bardzo wygodne łóżko… i plecy nie zabolą… jedzenie dobre, chleb własny, miód, mleko, kurczęta, grzyby, a Staszek ma łódź i na połów można ruszyć choćby zaraz.

Tak się zapaliła do tej swojej oferty, że kiedy przedstawiłem właściwy cel mojej wizyty, zrobiło mi się przykro.

- Od kiedy państwo tutaj mieszkają? - zapytałem.

- Od 1960 roku – odparł mężczyzna nie w porę zorientowawszy się, że może nie powinien udzielić tak szczerej odpowiedzi, bo w końcu, nie znają i mnie i Pana Włodzimierza

- Dlaczego pan pyta? – podchwyciła kobieta.

- Wiedzą państwo, kto przed nimi tu mieszkał?

Wahała się przed udzieleniem odpowiedzi. Oboje spojrzeli na siebie, a w ich spojrzeniu malował się sprzeciw, a może i gniew, bo co to obcego może obchodzić po kim mają ten dom, - kto ich nasłał – zadawali sobie pytanie.

Wreszcie on:

- A co panu do tego? Jesteśmy tu na prawie.

- Proszę się nie denerwować – chciałem zażegnać rysujący się sprzeciw i niechęć wobec mnie. - Czytałem pamiętnik pewnej kobiety, która mieszkała w sąsiednim domu, w ostatnim domu, idąc ku ośrodkowi. Autorka pamiętnika opisując czasy powojenne, napisała, że w tym domu mieszkało małżeństwo autochtonów, to jest Niemców, choc prawdopodobnie byli to zniemczeni Polacy. Wiedzieli państwo o tym, że mieszkają w poniemieckim domu?

- Jesteśmy tu na prawie – powtórzył mężczyzna. - Co z tego wynika?

- Chciałbym się dowiedzie, jaki były losy tego starego małżeństwa.

- Pan Adam jest pisarzem i może zajmie się tą sprawą.

To głos towarzyszącego mi Wielemborka. Skrzywiłem się nieco na te słowa.

Teraz pałeczkę przejęła kobieta.

- Doskonale wiedzieliśmy, że jest to poniemiecki dom, choć tamta stara kobieta bardzo dobrze mówiła po polsku. Przyjechaliśmy w te strony z centralnej Polski. Pobraliśmy się na przekór staraniom naszych rodziców, ale zamiast odebrać sobie życie jak Romeo i Julia, wyjechaliśmy na Warmię. Rok sześćdziesiąty był, wrzesień. Był tam w miasteczku taki jeden sekretarz. Staszek go upraszał, mówił, że nie chce jeść cudzego chleba, na swój zarobi. Wtedy ten sekretarz mówi, że może i by się coś znalazło, choć nie wie, czy to zgodnie z prawem. Rzecze dalej, że dom jest, po Niemcach, a mieszka w nim samotnie stara Niemka czy Polka, diabli wiedzą jak ją tytułować. Ludzie pomagają staruszce, osiemdziesiąt lat jej stuknęło, ale przydałaby się opieka nad nią i żeby opiekun był na wyciągnięcie ręki. No i Staszek podjął decyzję, ja się zgodziłam i zamieszkaliśmy i niej. Zaprzyjaźniliśmy się z nią, trzy lata mieszkaliśmy z nią, jej mąż umarł w pięćdziesiątym ósmym, więc byłaby mieszkała sama, gdyby nie my. Sekretarz, który to wszystko ukartował, powiedział, że gdyby nie my, to państwo po śmierci tej Gerdy, zabrałoby to gospodarstwo, a tak jest ono nasze. Jeśli pan zachowa tajemnicę – kobieta spojrzała na swego męża, który kręcił głową, ale kto jest w stanie przerwać kobiecie, gdy jest nastrojona do opowieści – to rzeknę panu jeszcze, że ten sekretarz coś tam wykombinował, że Staszek jest niby jakimś dalekim kuzynem męża pani Grety i w ten sposób może zgodnie z prawem dziedziczyć posiadłość po tym małżeństwie. Coś tam musiał podpisać u notariusza, ale ten notariusz musiał też być trefny…

- Klapiesz ozorem jak przekupka na jarmarku – odezwał się w końcu pan Stanisław.

- Niech się państwo nie boją, ani słowem nie poruszę tych delikatnych treści. Opiekowaliście się starą Gretą?

- Nie mniej jak naszym Jankiem, którego urodziłam jeszcze w czasie, gdy Gerda żyła.

Zapadła przedłużająca się chwila milczenie, po czym powiedziałem:

- Muszę z moim przewodnikiem iść dalej. Jak będę wracał z leśniczówki, zaprowadziłaby mnie pani na grób Hintzlów? Jeśli nie zdążę, to może jutro, za widoku.  [...]



[04.08.2025, Toruń]




02 sierpnia 2025

SZTUKA - SZTUKA WEIMARSKA (2)

 

9. Dodo (Dörte Clara Wolff),

Dwie dziewczynki, 1929,

akwarela na papierze



10. George Grosz,

Dwie kobiety (Sprzedawca zapałek), 1928,

akwarela i gwasz na papierze



11. George Grosz, 1893 - 1959 tamże, niemiecko-amerykański malarz, grafik, karykaturzysta

Agitator, 1928



12. Gustav Wunderwald,

1920 Ulica w Berlinie-Westend (Grunewaldstraße)



13. Willi Hertlein (1908-1968).

Dame im Pelz (Dama w futrze), 1931

Akwarela i długopis na papierze.



14. Willi Hertlein (1908-1968)

Doktor (Doktor), 1930

Akwarela.



15. Hanns Kralik,

"Widok z mojego okna", 1930



16. Willi Hertlein (1908-1968, Norymberga),

Przelotne spojrzenie, 1931,

akwarela, pióro, gwasz i ołówek na welinie

"Przechodząc, Hertlein dostrzega podwójny portret kobiety i mężczyzny. Podczas gdy wzrok kobiety jest skierowany prosto przed siebie, a rysy jej twarzy są skoncentrowane, mężczyzna przełamuje surową fasadę swoim swobodnym spojrzeniem prowadzącym poza obraz". Via Bassenge.



[02.08.2025, Toruń]

ZAPISKI (1322) KAPUSTA Z GROCHEM

 

1322.

Nie wiem, co się dzieje, ale w zeszłym tygodniu wmówiłem sobie, że jest sobota, a była niedziela, natomiast teraz, tzn. w chwili, gdy piszę te słowa, wydaje mi się, że jest niedziela, a jest sobota, co musiałem sprawdzić na laptopie. Nie wiem z czego to wynika, lecz podejrzewam, że z monotonii – te wszystkie dni są tak bardzo do siebie podobne, że ciężko to ogarnąć; to tak jak z pogodą – identyczna każdego dnia.

Wlecze się też ta moja opowieść « Sześć tygodni lata» i chociaż moje plany i wyobraźnia wybiegają daleko w przyszłość, to jakoś trudno mi się zebrać do porządnego pisania. Czytam z kolei „Pieśń o Rolandzie”, przypominam sobie „Dziady część III” i jednocześnie biorę się za „Miłość w czasach zarazy” Marqueza i „Gawędziarza” Llosy… ale pora spać.



[02.08.2025, Toruń]

01 sierpnia 2025

ZAPISKI (1320 – 1321) LIPNY LIPIEC. PODŁA KREATURA.

 

320.

Skończył się ten podły miesiąc, mokry, parny, raczej zimny, media nie piszą o rekordowych temperaturach. Bywały takie lata lub miesiące w przeszłości. Pamiętam jeden z takich okresów – też lało, powietrze było jakieś niezdrowe, hodowałem pomidory – nic nie pomogło, żadne opryski – zgniło wszystko, a przecież nie było jeszcze ocieplenia klimatu. Pierwsze dziesięć dni nie były takie złe – doniesiono mi o świetnych wynikach moich „podwładnych” z matury i egzaminu ósmoklasisty – wszyscy zdali, i to bardzo dobrze, a pewna dziewczyna zaszalała z angielskiego – 97% z podstawy i 90% z rozszerzonego. Przyjemne to, że nadaję się nie tylko do karmienia gołębi i głaskania Maszy. Umilałem i umilam sobie życie patrząc na rywalizację siatkarek i siatkarzy. Kibicowałem bardzo siatkarkom i tak nie a’propos, to chciałem przeciwstawić Magdalenę Stysiak Idze Świątek. Chodzi mi nie tyle o grę, jej jakość, bo przecież reprezentują inne dyscypliny sportowe, choć są w podobnym wieku, a skupiam się na tym, co obie panie (w sumie dziewczyny) mówią po swym występie. Magda jest otwarta, rodzinna, pozdrawia ją zawsze, ba, całą wioskę, z której pochodzi, czasami gdy mecz odbywa się w Polsce, w trakcie wywiadu trzyma na rękach dziecko. Oto w jaki sposób nie tylko swoją grą, ale i zachowaniem, przyciągają, tak myślę swoich fanów, młode dziewczyny, które chciałyby zostać w przyszłości siatkarkami lub w ogóle uprawiać jakiś sport. A panna Iga, półsierota – nigdy nie pozdrowiła matki – przekaz idzie w świat, trafia do młodych ludzi i nie jest ważne jaka tam jest w rodzinie Igi sytuacja – matka jest, czy tego Iga chce czy nie, tą, która dała jej życie, ech, nie kończę, nie będę ciągnął tego tematu.


1321.

Lipiec charakteryzował się też brudną polityką. Obserwujemy przepiękną katastrofę hołowni. Marszałek wiedząc, że późną jesienią przestanie być marszałkiem, nie może przeżyć tego faktu i stawia się w roli żaby, która nie wie, czy ma stanąć po stronie mądrych czy pięknych, walczy z sobą, bo wie, że jest i piękna, i mądra. Politycy i publicyści dziwią się, co hołowni strzeliło do głowy z tymi spotkaniami z kaczyńskim u bielana albo z tym przymuszaniem go do zamachu stanu. A ja nie dziwię się, bo od czasu kiedy z celebryty stał się politykiem, wiadomo było, że h. gra na siebie, ma narcystyczną osobowość i stać go na płacz nad Konstytucją i na zdradę, na wchodzenie w cztery litery kaczora. Hołownia to jedna z najpaskudniejszych politycznych kreatur XXI stulecia w naszym kraju.



[01.08.2025, Toruń]