Zdrowym i całym, mimo wasze bronie,
Bez woli bożej i niebieskiej łaski?
Puść mnie! Bo niebo chce na twoją trwogę,
Abym jednemu wskazywał tu drogę!»
I na te słowa mistrza rozdąsana
Tak silnie pycha zgięła się szatana,
Że z rąk mu widły upadły pod nogi
I rzekł do swoich: «Nie brać go na rogi!»
A mój wódz do mnie: «Ty, co między skałą
Siedzisz w pół zgięty, nie chyłkiem, chodź śmiało!»
Jam biegł do wodza jak więzień z swej celi,
A diabli wszyscy naprzód się pomknęli;
Widząc biegnących zdjął mnie przestrach nowy,
By nie złamali warunków umowy.
Tak drżąc Kaprony zdała się załoga³³⁵
Na łaskę stokroć liczniejszego wroga.
Ja się tuliłem do wodza mojego,
Ich gesta, twarze wciąż mając na oku,
Którym patrzało z oczu nic dobrego.
Spuścili haki; wtem jeden z natłoku:
«Chcecie?» rzekł, «ja go zadrasnę tym hakiem».
«Zgoda, idź!» całym krzyknęli orszakiem.
Szatan, co z mistrzem zagajał rozmowę,
Do razu zgłuszył ich pogróżki nowe,
Wołając: «Cicho! cicho, Sowizrzale!»
Potem rzekł do nas: «Dalej po tej skale
Wam iść nie radzę, most szósty w ruinie;
Jednak gdy dalej tak pilno wam w drogę,
Tym stromym brzegiem zawróćcie swe kroki,
Tam jest do przejścia drugi most z opoki.
Później o godzin pięć jak w tej godzinie
Wczora, o ile zapamiętać mogę,
Tysiąc dwusetny sześćdziesiąty szósty
Rok się zakończył, gdy mostu upusty
Runęły w gruzy i drogę przerwały³³⁶.
Szlę³³⁷ mych szatanów, ażeby patrzały,
Czy kto nie wytknął głowy na powietrze;
Idźcie więc z nimi, was ich moc nie zetrze,
Przy nich was żadna nie spotka przygoda.
A wam ja karność zalecam w pochodzie:
Waszym naczelnym będzie Jeżobroda³³⁸,
Sam³³⁹ Łapiduszo, Psiakrwi, Smoczypłodzie,
Chodź Ostrohaku, Łasy, Drapigraco,
Z wami Zęboknur, Gniewożar ladaco.
------------------------------------------------------------------
³³⁵Kaprona — obronny zamek w Pizie, który pizanie zdali lukiezanom wspartym licznym posiłkiem gwelfów toskańskich.
³³⁶Wczora (…) tysiąc dwusetny sześćdziesiąty szósty rok się zakończył, gdy mostu upusty runęły w gruzy — Wskutek trzęsienia ziemi przy śmierci krzyżowej Chrystusa Pana. Chrystus Pan umaił na krzyżu w roku życia 34, Dante swoją pielgrzymkę po piekle odbywa w roku 1300 a zatem od czasu trzęsienia ogólnego ziemi w tej chwili wypadało liczyć lat 1266. Szatan oszukuje poetów, wskazując im inny most cały, cel kłamstwa nie jest wyraźny; sens moralny może być taki: że kto raz w kłamstwie podoba chociażby prawdę bez własnej szkody mógł powiedzieć, kłamie bez przerwy, żadnej innej w tym nie mając korzyści, oprócz zaspokojenia swojej ohydnej skłonności.
³³⁷szlę (daw.) — dziś popr. forma: ślę.
³³⁸Waszym naczelnym będzie Jeżobroda — Domyślamy się, że poeta przez naczelnika szatanów Jeżobrodę, wytyka naczelnika magistratury miasta Lucca złożonej z członków dziesięciu. Resztę nazwisk drugich szatanów, mniej więcej zgodnie z oryginałem i z naturą naszego języka wytłumaczyłem.
³³⁹sam (daw.) — chodź tu.
--------------------------------------------------------------------
Figlarzu, bierz mi za pas kurzą nogę,
Ich przeprowadzić sforą, jak przystoi,
Aż pod most, który jeszcze cało stoi».
«O mistrzu,» rzekłem, «cóż się stanie z nami?
Jeżeli tylko sam dobrze znasz drogę,
Bez tej piekielnej straży idźmy sami,
Gdy ciebie zwykły rozum nie opuszcza.
Patrzaj, jak strasznie zgrzytają zębami,
Złem nam widocznie przegraża ta tłuszcza».
A mistrz: «Dlaczego trwożysz się i o co?
Niech, jak chcą, pozwól, zębami klekocą,
To ich grymasy zwykłe i swawole
Z tymi, coś widział gorejących w smole».
I szli na lewo przez kamienne zęby
Na znak, że każdy ze swym wodzem zgodny,
A wódz ich tyłem trąbił marsz pochodny³⁴⁰.
----------------------------------------------------------------------
³⁴⁰A wódz ich tyłem trąbił marsz pochodny — To hasło Jeżobrody wyda się zapewne odrażającym dla nosa delikatnego. Tu Dante może ubliżył gustowi estetycznemu, ale za to wiernym był echem opinii średniowiecznej, która wyobrażenie obrzydliwości przywiązywała szczególnie do piekła, a sztuka w średnich wiekach malując piekielne obrazy, żywiołem grotesque zwanym, często się posługiwała. Ta pieśń i następna przypomina piekło Callota.
[14.08.2026, Toruń]
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz