Oby zaraz pożarła ziemia nieszczęśnika!
Bo tylko klęska Troi przez niego wynika
I Pryjama, i synów jego zatracenie.
Gdyby go dzisiaj czarne ogarnęły cienie,
Zapomniałbym cierpianych nieszczęść przez czas długi».
Poszła matka do domu, rozesłała sługi,
Aby najszanowniejsze zwołały matrony⁴⁰⁸.
Sama idzie do miejsca, w którym jej zasłony
Misternie wyrobione⁴⁰⁹ miały swe schowanie,
Robót niewiast Sydońskich szacowne zebranie.
Parys je wywiózł z tego bogatego miasta,
Gdy z Grecyji powracał, a przy nim niewiasta
Sławna urodą, boska płynęła Helena.
Z tych jednę różnofarbną, której pierwsza cena,
Świecącą na kształt gwiazdy, spośród innych bierze
I niesie dla błękitnej Pallady⁴¹⁰ w ofierze;
Liczne ją otaczają matrony dokoła.
Gdy przyszły do świętego na zamku kościoła,
Antenora małżonka, poważna Teano
(Ją tam bowiem kapłanką Pallady obrano),
Otwiera drzwi świątnicy. One ręce wznoszą
I o litość bogini smutnym głosem proszą.
Teano, odebrawszy dar z ręki królowy
I kładąc u stóp bóstwa, tymi wzywa słowy:
— «Pallado, twą opieką Troja się zaszczyca,
Niechże oszczep Tydejda twa złamie prawica,
Niechaj przed Skajską Bramą zgubny cios odbierze;
My ci zabijem cielic⁴¹¹ dwanaście w ofierze,
Rocznych, jarzmem nietkniętych: ale na ostatek
Zlituj się Trojan, dzieci i trojańskich matek».
Tak się modlą matrony, śluby czynią święte,
Lecz na ich głosy ucho bogini zamknięte.
Tymczasem poszedł Hektor⁴¹² do Parysa dachu;
Sam Parys kształt wymyślił wspaniałego gmachu…
Znajduje brata swego pod domowym cieniem:
Gotował się bohater do Aresa sztuki,
Miał w ręku puklerz⁴¹³, kirys⁴¹⁴ i skrzywione łuki,
Helenę otaczało niewiast grono liczne,
Ta ich rozporządzała roboty prześliczne.
Do niego gniewnym słowem rzekł obrońca Troi:
— «Opętańcze, czyż teraz warzyć gniew przystoi,
Gdy pod miasta murami wojska nasze giną?
Tyś jest wojny, tyś wszystkich klęsk Troi przyczyną.
Sam byś tych łajał, co by bitwy unikali:
Wynidź⁴¹⁵ czym prędzej z miasta, nim je ogień spali!
A Parys: — «Znam, Hektorze, prawdę w tym wyrzucie,
Lecz posłuchaj, a moje wynurzę ci czucie⁴¹⁶.
--------------------------------------------------------------------
⁴⁰⁸matrona — powszechnie szanowana starsza kobieta.
⁴⁰⁹wyrobione — tu: wykończone.
⁴¹⁰Pallada (mit. gr.) — przydomek Ateny, bogini mądrości i sprawiedliwej wojny, w Iliadzie sprzyjającej Grekom.
⁴¹¹cielica (daw.) —jałówka (młoda krowa).
⁴¹²Hektor (mit. gr.) — brat Parysa, syn Priama i Hekabe. Najdzielniejszy wojownik trojański.
⁴¹³puklerz — rodzaj okrągłej tarczy.
⁴¹⁴kirys — rodzaj pancerza osłaniającego korpus.
⁴¹⁵wynijść (daw.) — wyjść, opuścić.
⁴¹⁶czucie — tu: punkt widzenia.
------------------------------------------------------------------------
Nie widząc w domu żony, Hektor miły bogu
Pyta się swych służebnic stanąwszy u progu:
— «Gdzie jest żona, wiernymi powiedzcie mi słowy!
Czy do której z sióstr poszła? Czy też do bratowy⁴³⁵?
Czyli⁴³⁶ do zagniewanej Pallady świątyni,
Gdzie zatrwożona Troja do niej modły czyni?
Na to skrzętna szafarka⁴³⁷ odpowie w tej mierze⁴³⁸:
— «Panie, kiedy ci prawdę mam powiedzieć szczerze,
Ni do sióstr, ni bratowych, ni też do świątyni
Nie poszła, gdzie strwożona Troja modły czyni;
Na ilijońską wieżę niosła krok skwapliwy⁴³⁹
Słysząc, że Trojan cisną orężem Achiwy.
Tam, podobna odeszłej od siebie kobiecie,
Pobiegła, za nią mamka, małe niosąc dziecię».
Taką słysząc odpowiedź wiernej służebnice⁴⁴⁰,
Nazad⁴⁴¹ Hektor obszerne przebiega ulice.
Gdy przeszedłszy przez miasto, był pod Skajską Bramą
I w pole trzeba było iść drogą tąż samą,
Tam bogato posażna zabiega mu żona,
Andromacha, wielkiego córa Etijona,
Który dziedziczył Teby⁴⁴² lasami okryte,
Nad Kiliki trzymając berło znakomite.
Tę więc sobie poślubił Hektor, mąż chwalebny.
Bieży naprzeciw męża; na rękach służebny⁴⁴³
Syn maleńki, jedynak, jak wschodzące zorze.
Tyś go Skamandriem⁴⁴⁴ zacny nazywał Hektorze,
Insi Astianaktem⁴⁴⁵: sam bowiem od zgonu
Ochraniał wielki Hektor mury Ilijonu.
Patrząc rycerz na syna, uśmiechnął się skrycie,
Andromacha zaś przed nim łzy lejąc obficie
Bierze za ręce męża i tak mówić pocznie:
— «Mężu! Męstwo cię twoje zgubi nieodwłocznie!
Nie masz żadnej litości nad dziecięcia głową
Ni nade mną nieszczęsną, wkrótce twoją wdową.
Na jednego Achaje wszystkie złączą siły
I odbiorą ci życie. Ach! Mój mężu miły,
Jeżeli mam cię stracić, obym legła w grobie!
Nie masz dla mnie pociechy żadnej już po tobie,
Smutki mnie gnębić będą aż do dni ostatka.
Zginął ojciec, kochana mi zginęła matka:
Ojca zabił Achilles, gdy Teby w perzynę
Obrócił⁴⁴⁶, silną możnych Kilików dziedzinę…
Siedmiu braci, rodzeństwa zaszczyt i kochanie,
Wszystkich w jednym dniu posłał w podziemne otchłanie,
Kiedy paśli na górach liczne ojca woły.
Matkę, z nim berło w Tebach dziedziczącą społy,
----------------------------------------------------------------------
⁴³⁵bratowy — dziś popr. forma D. l. mn.: bratowych.
⁴³⁶czyli — czy z partykułą pytajną -li.
⁴³⁷szafarka — kobieta zajmująca się zarządzaniem gospodarstwem domowym.
⁴³⁸w tej mierze — w sposób następujący.
⁴³⁹skwapliwy (daw.) — szybki a. chętny.
⁴⁴⁰służebnice — dziś popr. forma D. l. poj.: służebnicy (zniekształcone dla rymu).
⁴⁴¹nazad — z powrotem.
⁴⁴²Teby — miasto w Myzji.
⁴⁴³służebny — dziś popr. forma D. l. poj.: służącej (zniekształcone dla rymu).
⁴⁴⁴Skamander — od rzeki Skamander, naturalnej linii obrony dla Troi. Takim obrońcą miał też zostać syn Hektora. [przypis edytorski]
⁴⁴⁵Astianakt — imię nadane na cześć Hektora, oznacza obrońcę miasta.
⁴⁴⁶w perzynę obrócić — tu: zburzyć.
---------------------------------------------------------------------
Tu z sobą przyprowadził z innym razem łupem,
Później na wolność puścił za drogim okupem.
Ale bogini lasów⁴⁴⁷ na nią się rozżarła
I w domu ojca życie strzałami wydarła.
Tyś mi ojcem, tyś matką, kochany Hektorze,
Tyś mi bratem, ty mężem w dni kwitnących porze!
Zostań tu, zbyt rycerską nie uwodź się cnotą,
Nie zostawiaj mnie wdową, a syna sierotą!…
Na to Hektor, największy wódz na krwawe boje:
— «Kochana Andromacho, czuję żale twoje,
Lecz by Trojów i Trojek⁴⁴⁸ głosy mnie przebodły,
Gdybym się z dala boju chronił jak mąż podły.
Nie, nie może się serce moje upośledzać,
Chcę najżwawsze Trojany do boju uprzedzać,
Moją i ojca chwałę utrzymać przykładnie.
Wiem ja, że przyjdzie ów dzień, kiedy Troja padnie,
Kiedy wielki wielkiego ludu król polęże⁴⁴⁹,
A z nim zginą trojańscy straszni dzidą⁴⁵⁰ męże⁴⁵¹.
Ale nie tak się lękam trojańskiej zaguby⁴⁵²,
Nie tak ojca Pryjama i matki Hekuby,
Ani kochanych braci, choć nieprzyjaciele
Rycerskich dusz na placu położą tak wiele,
Jako nad stanem twoim serce mi się krwawi,
Gdy cię weźmie wódz grecki, wolności pozbawi.
Pod groźną panią nędzne będziesz życie wiodła,
Z Messei⁴⁵³ nosić wodę lub z Hiperii⁴⁵⁴ źródła:
Tak twardy zgotowany los dla królów córy.
Wtenczas, widząc płaczącą, rzecze z Greków który:
— «Oto żona Hektora, co niegdy pod Troją
Pierwsze męże⁴⁵⁵ przechodził walecznością swoją!»
Czym obudzi ból w sercu i męża żądanie,
Który by cię w tak smutnym poratował stanie.
Lecz wprzód⁴⁵⁶ niech padnę trupem, niż ujrzę twe płacze,
Niż twe jęki usłyszę lub więzy obaczę!»
Rzekł i wyciąga ręce do swojego syna.
Krzycząc, na mamki⁴⁵⁷ łonie⁴⁵⁸ tuli się dziecina,
Ojca się kochanego przeląkłszy widoku;
Tak miedź błyszcząca straszna niemowlęcia oku
I pióra, co się wznoszą na wierzchu przyłbice.
Uśmiechnęli się z próżnej⁴⁵⁹ bojaźni rodzice.
Zaraz Hektor zdjął szyszak⁴⁶⁰, który syna trwożył,
I błyszczące pokrycie na ziemi położył,
A dawszy słodkie dziecku swemu całowanie
I kołysząc go z lekka, bogów prosi za nie:
— «Zeusie i bogowie! Niech przy waszym względzie
----------------------------------------------------------------------
⁴⁴⁷bogini lasów (mit. gr.) — Artemida; jej strzały miały być przyczyną nagłej śmierci kobiet.
⁴⁴⁸Trojów i Trojek — dziś popr. forma D. l. mn.: Trojan i Trojanek.
⁴⁴⁹polęże — dziś popr.: polegnie.
⁴⁵⁰straszni dzidą — budzący zgrozę ze względu na swoje uzbrojenie.
⁴⁵¹męże — dziś popr. forma M. L. mn.: mężowie.
⁴⁵²zaguby (daw.) — zguby, klęski.
⁴⁵³Messeis — źródło w Lakonii.
⁴⁵⁴Hipereja — źródło w Tesalii.
⁴⁵⁵pierwsze męże — dziś popr. forma B. l. mn.: pierwszych mężów.
⁴⁵⁶wprzód (daw.) — najpierw.
⁴⁵⁷mamka — służąca, której rolą jest karmienie piersią dziecka swojej pani.
⁴⁵⁸łono — tu: pierś.
⁴⁵⁹próżny — tu: bezpodstawny.
⁴⁶⁰szyszak — rodzaj hełmu.
[11.08.2026, Toruń]
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz