1. Salvador Dalí (Hiszpania,
1904–1989)
Trwałość pamięci (1931)
Muzeum Sztuki
Nowoczesnej, Nowy Jork
„Trwałość pamięci” to trafna nazwa, bo scena ta zapada w pamięć na zawsze. Twarde przedmioty stają się w niewytłumaczalny sposób wiotkie w tej ponurej i nieskończonej krainie snów, a metal przyciąga mrówki jak gnijące mięso. Opanowując to, co nazywał „zwykłymi paraliżującymi sztuczkami oszukującymi oko”, Dalí malował z, jak to ujął, „najbardziej imperialistyczną furią precyzji”, ale tylko po to, jak twierdził, „aby usystematyzować zamęt i w ten sposób pomóc całkowicie zdyskredytować świat rzeczywistości”. Jest to klasyczna ambicja surrealistów, jednak zawiera ona również pewien element dosłownej rzeczywistości: odległe złote klify to wybrzeże Katalonii, ojczyzny Dalíego.
2. Salvador Dalí
Metamorfoza Narcyza (1937)
Tate Gallery, Londyn
Obraz ten stanowi interpretację greckiego mitu o Narcyzie autorstwa Dalíego. Narcyz był młodzieńcem o wielkiej urodzie, który kochał wyłącznie samego siebie i łamał serca wielu kochankom. Bogowie ukarali go, pozwalając mu ujrzeć własne odbicie w wodzie. Zakochal się w nim, ale odkrył, że nie może go objąć i zmarł z frustracji.
3. Salvador Dalí
Autoportret z szyją w stylu Rafaela (ok. 1921)
Teatr-Muzeum Dalí, Figueres
6 lutego 1921 roku matka Dalí zmarła na raka macicy. Dalí miał wtedy 16 lat; później powiedział, że śmierć matki „była największym ciosem, jaki spotkał mnie w życiu. Czułem do niej wielką cześć... Nie mogłem pogodzić się z utratą osoby, na którą liczyłem, by ukryła nieuniknione skazy mojej duszy”. Po jej śmierci ojciec Dalí ożenił się z siostrą zmarłej żony. Dalí nie miał pretensji o to małżeństwo, ponieważ darzył ciotkę wielką miłością i szacunkiem.
4. Salvador Dalí
Dos Muchachas (Dwie dziewczyny) (ok. 1922)
Teatr-Muzeum Dalíego, Figueres
5. Salvador Dalí (Hiszpan, 1904–1989)
Postać w oknie (1925)
Museo Nacional Reina Sofia, Madryt
Według Rafaela Santosa Torroelli, jednego z największych znawców twórczości Salvadora Dalí, w latach 1923–1926 malarz wykonał co najmniej kilkanaście portretów swojej siostry Anny Marii, w tym dwa znajdujące się w kolekcji Museo Reina Sofía: Figura en una finestra (Postać w oknie) i Retrato (Portret). Po ich pokazaniu w 1925 roku w galerii Dalmau niektórzy krytycy, w tym Folch i Torres, powiązali portrety Dalígo z katalońskim noucentyzmem. Według samego Dalígo w jego książce „The Secret Life of Salvador Dalí” Picasso pochwalił te obrazy po wizycie w galerii Dalmau i nie ma wątpliwości, że zawierają one pewne echo pikassowskiego klasycyzmu.
6. Salvador Dalí
Kompozycja satyryczna (1923)
Teatr-Muzeum Dalíego, Figueres
Kompozycja wyraźnie inspirowana twórczością Matisse'a, w pełni nawiązująca do obrazu francuskiego artysty „Taniec”. Ponadto warto zwrócić uwagę na obecność dość satyrycznych postaci w lewym dolnym rogu obrazu, nawiązujących do popularnej estetyki ceramiki. Dalí przypomina nam popularną ikonografię rosyjską, zwłaszcza tę przedstawioną przez Marca Chagalla, w dziele niepozbawionym zarówno ironii, jak i satyry, biorąc pod uwagę podwójne znaczenie jednego z instrumentów, na którym grają postacie.
[21.03.2026, Toruń]
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz