CHMURKA I WICHEREK

...życie tutaj jest także fikcją, choć nie zawsze...

05 sierpnia 2022

STAROŻYTNE OPOWIEŚCI (5) - AFRODYTA

 

AFRODYTA

Afrodyta "Wenus z Milo", grecki, marmurowy posąg


    była olimpijską boginią miłości, piękna, przyjemności i prokreacji. Była przedstawiana jako piękna kobieta, często w towarzystwie skrzydlatego bożka Erosa (Miłość). Jej atrybuty obejmowały gołębicę, jabłko, muszlę przegrzebków i lustro. W klasycznej rzeźbie i fresku była zwykle przedstawiana nago.

NIEKTÓRE PODANIA I LEGENDY

„Narodziny Afrodyty” - fresk grecko-rzymski z Pompei


    Jedna z wielkich bóstw olimpijskich, była według popularnych i poetyckich wyobrażeń Greków, boginią miłości i piękna. Niektóre tradycje głosiły, że wyskoczyła z piany (aphros) morza, która zgromadziła się wokół okaleczonych części Urana, które zostały wrzucone do morza przez Kronosa po tym, jak opróżnił swojego ojca.

    Z wyjątkiem homeryckiego hymnu o Afrodycie nie ma śladu tej legendy u Homera, a według niego Afrodyta jest córką Zeusa i Dione.

    Według Hezjoda i homeryckiego hymnu o Afrodycie bogini po wstaniu z piany najpierw zbliżyła się do wyspy Cythera, a stamtąd udała się na Cypr, a gdy szła brzegiem morza, pod jej stopami wyrosły kwiaty. Eros i Himeros towarzyszył jej na zgromadzeniu innych wielkich bogów, z których wszystkich ogarnął podziw i miłość, gdy się pojawiła, a jej niezrównane piękno sprawiło, że każdy zapragnął mieć ją za żonę.

    Według kosmogonicznych poglądów na naturę Afrodyty była uosobieniem sił natury i matką wszystkich żywych istot. Ślad tego wyobrażenia zdaje się tkwić w tradycji, że w walce Tyfona z bogami Afrodyta przemieniła się w rybę, którą to zwierzę uważano za posiadające największe moce.

    Zgodnie z powszechnym przekonaniem Greków i ich poetyckim opisem Afrodyta była boginią miłości, która rozpalała tę pasję w serca bogów i ludzi i dzięki tej mocy panowała nad całym żywym stworzeniem.

    Starożytna mitologia dostarcza licznych przykładów, w których Afrodyta karała tych, którzy zaniedbywali jej kult lub pogardzali jej mocą, a także innych, w których faworyzowała i chroniła tych, którzy składali jej hołd i uznawali jej wpływ. Miłość i piękno to idee zasadniczo ze sobą powiązane, dlatego Afrodyta była również boginią piękna i wdzięku.

    W czasie wojny trojańskiej Afrodyta, matka Eneasza, którą trojański książę uznał za najpiękniejszą ze wszystkich bogiń stanęła po stronie Trojan. Uratowała Parysa przed jego walką z Menelaosem ( Il. III. 380), ale kiedy próbowała uratować ukochanego Eneasza przed walką, ścigał ją Diomedes, który zranił ją w rękę. Przerażona porzuciła syna i Iris zabrała ją rydwanem Aresa na Olimp.

    Według najczęstszych relacji starożytnych Afrodyta była żoną Hefajstosa [„Odyseja”, VIII. 270], o którym jednak Homer w „Iliadzie” [VIII. 383] mówi się, że poślubił ją Charis.

    Bogami faworyzowanymi przez Afrodytę byli: Dionizos, Hermes i Posejdon i Ares.

    Gdy Afrodyta tak często rozpalała w sercach bogów miłość do śmiertelników, Zeus postanowił wpłynąć na to, aby bogini obdarzała miłością śmiertelnika, co stało się faktem: Afrodyta zapałała miłością do Anchisesa, dzięki któremu stała się matką Eneasza i Lyrusa.

    Kult Afrodyty miał wschodnie pochodzenie i prawdopodobnie został wprowadzony z Syrii na wyspy Cypr, Cytherę i inne, skąd rozprzestrzenił się w całej Grecji. Mówi się, że został sprowadzony do Syrii z Asyrii. Wydaje się, że pierwotnie Afrodyta była identyczna z Astarte, zwaną przez Hebrajczyków Asztarte, a jej związek z Adonisem wyraźnie wskazuje na Syrię. Ale z wyjątkiem Koryntu, gdzie kult Afrodyty miał wybitnie azjatycki charakter, cały kult tej bogini i wszystkie idee dotyczące jej natury i charakteru są tak całkowicie greckie, że jego wprowadzenie do Grecji należy przypisać najwcześniej okresy. Elementy wywodziły się ze Wschodu, ale szczególny jego rozwój należy do Grecji.

    Afrodyta, ideał kobiecej gracji i piękna, często angażowała talenty i geniusz starożytnych artystów. Najsłynniejszymi jej przedstawieniami były wizerunki Kosa i Knidusa. Te, które jeszcze istnieją, są dzieleni przez archeologów na kilka klas, zgodnie z tym, jak bogini jest przedstawiana w pozycji stojącej i naga, jako Wenus Medycejska, lub kąpiąca się, lub półnaga, lub ubrana w tunikę, lub jako zwycięska bogini w ramiona, jak była reprezentowana w świątyniach Cythery, Sparty i Koryntu.


[05.08.2022, Toruń]

1 komentarz:

  1. Bardzo mi się podoba wersja że Afodyta zrodziła się z piany morskiej...

    OdpowiedzUsuń